Bánh gai Thà-khẹc
Tôi ngước nhìn cây cầu Hữu Nghị 3 bắc qua sông Mê Công nối Đông Bắc Thái-lan với Trung Lào.
Những ngày lễ. Xuất khẩu 95% sản lượng điện sang Thái-lan trong vòng 25 năm. Chuối ngự Na-cai. Qua dòng Mê Công đến tận bờ Ấn Độ Dương. Tiếng cỏ lào xào như vọng lại một nhịp chèo kí vãng. Những triền cỏ mướt mát. Ông chủ xưởng gỗ nay trở thành người nấu ăn.
Sông dài rộng và diệu vợi. Cách đây bốn năm. Các chùa mở cửa. Vẳng lên tiếng trống chùa cầu phúc.
Những tốp người dân. Khăm-phay cho chúng tôi biết. Người Việt. Gia đình anh giữ thói quen trong sinh hoạt bác mẹ con cái giao tế với nhau bằng tiếng Việt. Mề gà nướng đặt từ các bản quanh vùng. Ở Thà-khẹc có đông người Việt sinh sống. Trăng trải vàng trên các tán lá. Lát gạch dọc lối đi và đặt nhiều ghế đá. Trong đêm rằm.
Sinh con trở nên người dân Lào. Kết nối ý chí. Thiu trước đây làm nghề khai khẩn lâm nghiệp.
Ngẫu nhiên trong một quán cơm ở khu phố mới. Anh Thiu cho biết thêm. Rồi lấy vợ. Dù có phấn khích cùng bia rượu. Bài và ảnh: TRẦN DUY TÂN. Ánh sáng lung linh của hàng trăm nghìn ngọn đèn nến trên mặt sông Mê Công ánh bạc khiến cho những ngọn đèn cao áp trở nên mờ nhạt. Đầu tư chăn nuôi ba ba. Tỉnh Khăm-muộn có tổng diện tích 17 nghìn km2 nhưng dân cư chỉ có 390 nghìn người sinh sống tại 803 bản dọc theo con lộ 13 và những vùng đất trù phú bên bờ Mê Công.
Những năm đầu thế kỷ 20. Trải chiếu ngồi đợi. Hoa quả tươi. Tạo sự phát triển cho khu vực và cho mỗi nước.
Dần dà có vốn mở xưởng cưa. Mái chùa. Trải qua những năm chiến tranh. Trong cuộc khẩn hoang thực dân địa. Là tiết Oọc-phăn-xả (mùa mưa). Chút nắng cuối ngày loang ra một gam mầu không bao giờ lặp lại.
Đa phần là nữ giới. Như gạo dẻo thơm Khăm-muộn. Anh Thiu vẫn nhớ quê mình ở đất Tuyên Hóa. Cầu an và thịnh vượng. Bà con gặp gỡ. Ngước sang bên kia là tỉnh Na-khon Pha-nôm thuộc vùng Đông Bắc của "xứ sở nụ cười". Sống kết đoàn với người dân địa phương. Giống ba ba của vùng châu thổ sông Hồng đang phát triển tại nhiều ao đầm bên sông Mê Công.
Có lẽ. Bờ sông hút tắp. Chẳng đâu vào đâu có thể đem lại thật nhiều xúc cảm như bên bờ sông Mê Công này. Tết. Tôi lạc vào một vuông chiếu của đám bạn trẻ đón hoàng hôn ở bờ sông. Cánh lái xe tải. Mở hầm lò. Những tà áo cà sa làm ấm thêm đường phố Thà-khẹc lúc mùa mưa vừa qua. Đi miền trung Việt Nam trên "con đường lửa" 12A xưa giờ đã thành đại lộ xuyên Á với trọng trách mới: hiên kinh tế Đông-Tây - nối bờ Biển Đông vượt Trường Sơn.
Vào những năm 90 của thế kỷ trước. Khách sạn rộn rịp hằng tối. Cung cấp ba ba thịt cho các nhà hàng. Khách sạn. Dọc bờ sông từ bến phà đến chân cầu Hữu Nghị 3. Theo giọng người Quảng Bình chính hiệu. Đường phố hẹp. Cha anh Thiu năm 1936 đăng ký đi làm phu mỏ thiếc Thà-khẹc. Chính phủ Lào cũng trích 13% tổng tổn phí tái đầu tư cho các chương trình giáo dục.
Nhà thưa vắng. Thủ phủ tỉnh Khăm-muộn ở miền trung "giang san hoa chăm-pa". Ở Thà-khẹc. Nói năng nhỏ nhẹ. Mọi người nhanh tay bỏ vào đó những nắm cơm nếp bốc khói.
Ở quê nhà đang kỳ giáp hạt. Khách sạn. Tôm. Họ đã tụ hội xây dựng Thà-khẹc thành một vùng công nghiệp khai khoáng.
Hai vợ chồng có sáu con. Chúng tôi ngồi hàng giờ để ngắm hoàng hôn xuống dần trên mặt sông Mê Công bao la.
Người Việt quốc tịch Lào. 070 MW. Chị đang mang bầu đứa thứ bảy. Phố A-nu-vông. Họ đến bờ sông để chờ chút chiều giục đêm buông màn và lai rai bia Lào. Cầu hữu hảo bắc qua sông Mê Công (Lào). Thu nhập bình quân đầu người năm sau cao hơn năm trước. Xe chở đất đá làm đường thường dừng lại ở quán cơm "Hương quê" của anh Thiu.
Tổ quốc Lào đổi mới. Trồng cỏ và hoa chăm-pa. Anh đã có dịp đưa vợ con về quê để nhận họ hàng.
Với công suất 1. Hay thức ăn vừa nấu. Pha chế các món ăn. Đứng đầu ở vùng Trung Lào. Ngoài xưởng chế biến gỗ xuất khẩu. Nghị lực và tình cảm của nhân dân sáu quốc gia trong Tiểu vùng Mê Công để cùng nhân lên sức mạnh. Ở Thà-khẹc vẫn giữ được những ngôi nhà xây theo kiểu Pháp trên các phố Xi-khốt-ta-bong.
Người Lào ăn uống chừng mực. Muốn ngắm hoàng hôn. Cử chỉ khiêm nhượng. Người Thái ở các nơi được đưa tới Thà-khẹc để bạt rừng.
Người dân Lào đã tạo ra nhiều sản phẩm được nước ngoài biết đến. Ba gái nhưng vẫn muốn có thêm. Phó thị trưởng tỉnh Khăm-muộn là anh Khăm-phay. Anh Khăm-phay còn cho biết. Nhiều địa phương của Lào đã mời những chủ trang trại giỏi của Việt Nam sang hướng dẫn. Sáng tạo. Phố bờ sông tụ hội nhiều hiệu ăn. Lợn công nghiệp. Từng chiếc âu vàng được mở ra. Với vẻ thành kính. Cá. Những đoàn nhà sư khoác áo cà sa mầu vàng thắm thả bộ trên các tuyến đường.
Đứng thứ năm cả nước. Ông cụ làm phu mỏ. Mỏ thiếc ở Phôn-tịu cũng đang được khai hoang. Hàng nghìn phu mỏ là người Lào. Anh Thiu nay đã ngoài 50 tuổi.
Lòng Mê Công lênh láng ráng hồng nhãi nhép. Nhà máy thủy điện Nậm Thơn 2 hoàn tất năm 2010. Tiệm cơm của anh thuê sáu người phục vụ. Ít có dân tộc nào mê say sông nước bằng dân tộc Lào. Hàng thủ công mây tre. Khích lệ nhau. Thu hút rất nhiều những người trẻ tuổi. Theo lời cha kể lại. Người Pháp đã phát hiện mỏ thiếc lộ thiên ở bản Phôn-tịu.
Thà-khẹc - trái tim của Khăm-muộn. Dáng cao to. Biến dải đất bên sông thành thị xã Thà-khẹc hôm nay. Y phục tươm tất. Ăn cá nướng từ sông Mê Công. Phố Vo-la-vông. Nhà máy sản xuất nguyên liệu xây dựng.
Ở thời khắc giao hòa ngày và đêm. Cũng chỉ rủ rỉ trò chuyện. Y tế và bảo vệ rừng đầu nguồn. Ba trai. Đã sang ngày rằm. Thứ bia phổ thông nhất ở đây. Từ thị xã Thà-khẹc. Chấm dứt một mùa ba tháng trai giới. Thiu quay ra mở nhà hàng. Mở cửa. Khi đoàn nhà sư đi qua. Hương rượu công-xa-đên (loại rượu đế ngâm với rễ cây xuyên đá) nồng ấm.
Tôi làm quen anh chủ quán Trần Văn Thiu. Anh đã từng theo học ở Việt Nam nên rất rành tiếng Việt. Chị vợ kém anh vài tuổi.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét